بسمالله الرحمن الرحیم
وقف را معمولاً با بناها، زمینها و موقوفات تاریخی میشناسیم؛ اما شاید امروز بیش از هر زمان دیگری نیازمند بازخوانی این سنت ارزشمند با زبان و نیازهای زمانه باشیم. در دنیایی که «دانش» مهمترین سرمایه ملتهاست، چه وقف و بخششی ماندگارتر از سرمایهگذاری برای دانایی، پژوهش، نوآوری و تربیت انسانهای توانمند؟
وقف، در حقیقت هنرِ فراتر رفتن از زمان است؛ اینکه انسان بخشی از داشتههای خود را به آیندهای ببخشد که شاید خود آن را نبیند، اما نسلهای پس از او از ثمراتش بهرهمند شوند. وقف علمی نیز دقیقاً از همین جنس است؛ سرمایهگذاری برای روشن ماندن چراغی که مسیر فردای جامعه را روشنتر میکند.
امروز یک وقف علمی میتواند تجهیز یک آزمایشگاه، حمایت از یک دانشجوی مستعد، تأمین هزینه یک پژوهش مسئلهمحور، ایجاد یک بورس تحصیلی، توسعه یک مرکز نوآوری، حمایت از یک ایده فناورانه یا حتی وقف کتاب، دانش و مالکیت فکری باشد. شاید نتیجه چنین اقدامی، کشف یک داروی جدید، حل یک مسئله زیستمحیطی، خلق یک فناوری بومی یا شکلگیری یک کسبوکار دانشبنیان باشد؛ دستاوردهایی که اثر آنها محدود به یک فرد و یک نسل نخواهد ماند.
دانشگاه، یکی از مهمترین میدانهای تحقق این نگاه آیندهنگرانه است. دانشگاه فقط محل انتقال دانش نیست؛ جایی است که پرسشهای امروز به پاسخهای فردا تبدیل میشوند. از این رو، پیوند میان فرهنگ وقف و دانشگاه میتواند ظرفیت بزرگی برای حل مسائل واقعی جامعه ایجاد کند. بهویژه در استانی مانند هرمزگان با ظرفیتهای گسترده در حوزه دریا، محیطزیست، انرژی، کشاورزی، شیلات و فناوری، وقف علمی میتواند به سرمایهای اثرگذار برای توسعه پایدار منطقه تبدیل شود.
وقف علمی، نگاه خیرخواهانه را از «کمک به امروز» به «ساختن فردا» ارتقا میدهد. این همان تغییری است که جامعه امروز به آن نیاز دارد؛ اینکه بپرسیم سرمایه و توان ما چگونه میتواند یک مسئله را برای همیشه حل کند، نه اینکه فقط برای مدتی کوتاه آن را کاهش دهد.
هفته وقف فرصتی است تا بار دیگر به مفهوم ماندگاری بیندیشیم. هر یک از ما، متناسب با توان و جایگاه خود، میتوانیم در این جریان سهیم باشیم؛ یک خیر با سرمایه خود، یک استاد با دانش و تجربهاش، یک پژوهشگر با ایدهای نو و یک دانشجو با خلاقیت و انگیزهاش.
وقف را تنها میراثی از گذشته ندانیم؛ وقف میتواند یکی از سازوکارهای ساخت آینده باشد. آیندهای که در آن، نیکاندیشی با دانش پیوند میخورد و سرمایههای امروز، به فرصتهای پایدار برای نسلهای فردا تبدیل میشوند.
وقف علمی یعنی باور داشته باشیم که هیچ سرمایهای ماندگارتر از سرمایهگذاری برای دانایی نیست؛ زیرا ساختمانها روزی فرسوده میشوند، اما اندیشهای که زندگی انسانها را تغییر دهد، میتواند تا سالها و نسلها باقی بماند.
دکتر موسی جاودان - معاون فرهنگی و اجتماعی دانشگاه هرمزگان
پایان خبر
